విశాఖపట్నం ప్రధాన కేంద్రంగా “దక్షిణ కోస్తా రైల్వే జోన్” (South Coast Railway Zone – SCoR) ఏర్పాటు కావడం వెనుక చాలా కాలం నుండి సుదీర్ఘ పోరాటం, రాజకీయ సమీకరణాలు ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రజల ఆకాంక్ష అయిన ఈ జోన్ వెనుక ఉన్న కథ, దాని ప్రత్యేకతలు మరియు ప్రయోజనాల గురించి ఒక సారి వివరంగా తెలుసుకుందాం.
ఈ జోన్ వెనుక ఉన్న కథ…
దీని వెనుక ప్రధానంగా విభజన చట్టం మరియు సుదీర్ఘ ప్రజా ఉద్యమం ఉన్నాయి. 2014లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన జరిగిన సమయంలో… అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వం “ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం-2014” లో భాగంగా ఏపీకి కొత్త రైల్వే జోన్ ఇస్తామని చట్టబద్ధమైన హామీ ఇచ్చింది. వాస్తవానికి అంతకుముందు విశాఖపట్నం ప్రాంతం ఒడిశాలోని భువనేశ్వర్ ప్రధాన కేంద్రంగా ఉన్న “తూర్పు తీర రైల్వే (East Coast Railway)” పరిధిలో ఉండేది. దీనివల్ల ఏపీ పరిధిలోని రైల్వే స్టేషన్ల అభివృద్ధి నిర్లక్ష్యానికి గురవుతోందని, స్థానిక నిరుద్యోగులకు ఉద్యోగ అవకాశాలు రావడం లేదని దశాబ్దాలుగా ప్రత్యేక జోన్ కోసం ఉత్తరాంధ్ర ప్రజలు పెద్ద ఎత్తున ఉద్యమాలు చేశారు.
ప్రజల డిమాండ్ మరియు చట్టబద్ధ హామీ మేరకు, 2019 ఫిబ్రవరిలో కేంద్ర ప్రభుత్వం విశాఖపట్నం కేంద్రంగా 18వ రైల్వే జోన్ (SCoR) ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు అధికారికంగా ప్రకటించింది. అయితే, జోన్ పరిధి, ఆస్తుల విభజన, ఒడిశా అభ్యంతరాలు మరియు నిధుల కేటాయింపుల వంటి సాంకేతిక కారణాల వల్ల దీని ఏర్పాటుకు సమయం పట్టింది.
ఈ జోన్ పరిధి ఏమిటి?
ఈ కొత్త దక్షిణ కోస్తా రైల్వే జోన్ పరిధిలోకి ఏమేం వస్తాయంటే, గుంతకల్, గుంటూరు, విజయవాడ డివిజన్లు పూర్తిగా ఈ జోన్ పరిధిలోకి వస్తాయి. గతంలో ఈస్ట్ కోస్ట్ జోన్లో ఉన్న వాల్తేరు (విశాఖపట్నం) డివిజన్ను విభజించి, అందులోని ప్రధాన భాగాలను ఈ కొత్త జోన్లో విలీనం చేశారు. ఈ జోన్ పరిధి దాదాపు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సరిహద్దులకు అనుగుణంగా ఉంటుంది.
దీని వలన ప్రయోజనాలు…
విశాఖ కేంద్రంగా రైల్వే జోన్ రావడం వల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్కు, ముఖ్యంగా ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంతానికి బహుముఖ ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి మరియు కొత్త రైళ్లు కోసం ఎదురు చూడాల్సిన అవసరం ఉండదు. గతంలో కొత్త రైళ్లు కావాలన్నా, రైల్వే స్టేషన్ల ఆధునీకరణ జరగాలన్నా భువనేశ్వర్ లేదా సికింద్రాబాద్ (దక్షిణ మధ్య రైల్వే) వైపు చూడాల్సి వచ్చేది. ఇప్పుడు సొంత జోన్ రావడం వల్ల, ఏపీ అవసరాలకు తగ్గట్టుగా కొత్త రైళ్లను ప్రారంభించు కోవచ్చు. రైల్వే లైన్ల విస్తరణ, డబ్లింగ్, విద్యుతీకరణ పనులు వేగంగా జరుగుతాయి. విశాఖపట్నం, విజయవాడ, తిరుపతి వంటి ప్రధాన స్టేషన్లు ప్రపంచ స్థాయి ప్రమాణాలతో తొందరగా అభివృద్ధి చెందుతాయి. స్థానిక యువతకు, ఉపాధి అవకాశాలు మెండుగా అవకాశం ఉంటుంది. రైల్వే జోన్ కేంద్రం ఏర్పాటుతో విశాఖలో “రైల్వే రిక్రూట్మెంట్ బోర్డు” (RRB) కూడా ఏర్పాటవుతుంది. దీనివల్ల ఏటా జరిగే రైల్వే ఉద్యోగ నియామకాల్లో స్థానిక (ఏపీ) అభ్యర్థులకు ఎక్కువ అవకాశాలు లభిస్తాయి. అలాగే జోనల్ హెడ్క్వార్టర్స్ రావడం వల్ల వేలాది మంది రైల్వే సిబ్బంది ఇక్కడికి వస్తారు, తద్వారా పరోక్ష ఉపాధి పెరుగుతుంది.
విశాఖపట్నం మరియు గంగవరం పోర్టుల ద్వారా జరిగే సరుకు రవాణా (Freight Transport) ఆదాయం ఇకపై ఈ జోన్కే చెందుతుంది. సరుకు రవాణాకు అవసరమైన వ్యాగన్లు, కనెక్టివిటీ వేగంగా అందుబాటులోకి రావడం వల్ల కోస్తా తీరంలో పరిశ్రమలు, లాజిస్టిక్స్ రంగాలు ఊపందుకుంటాయి.రైల్వే బడ్జెట్లో ఈ జోన్కు ప్రత్యేకంగా నిధులు కేటాయిస్తారు. దీనివల్ల గతంలో పక్కనబెట్టిన పెండింగ్ ప్రాజెక్టులన్నీ (ఉదా:- కోటిపల్లి-నరసాపురం లైన్ వంటివి) త్వరగా పూర్తయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
సారాంశం: క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, “దక్షిణ కోస్తా రైల్వే జోన్” అనేది కేవలం ఒక ప్రభుత్వ కార్యాలయం కాదు… ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ రైల్వే నెట్వర్క్కు స్వయంప్రతిపత్తిని, సొంత గుర్తింపును ఇచ్చే ఒక అద్భుతమైన మైలురాయి.
